Zęby zatrzymane – kiedy należy je usunąć i jak przebiega ich ekstrakcja?

Zęby zatrzymane - zatrzymana ósemka

Zęby zatrzymane to z punktu widzenia anatomii prawidłowo wykształcone zęby, które utkwiły w kości żuchwy lub szczęki. Nie zawsze mamy do czynienia z całkowicie zatrzymanym zębem, czyli całkowicie otoczonym przez kość szczęki lub żuchwy. Zdarzają się również przypadki, gdy część korony zęba osłonięta jest błoną śluzową dziąsła, lub gdy fragment korony zęba widoczny jest w jamie ustnej. Takie przypadki określa się mianem zębów częściowo zatrzymanych.

Zęby zatrzymane – przyczyny

Istnieje wiele przyczyn nie wyrznięcia się zęba. Zalicza się do nich:

  • utratę zębów mlecznych w dość późnym wieku, co stanowi przeszkodę w wyrznięciu się zębów stałych;
  • zaburzenia genetyczne;
  • nieprawidłowe ułożenie zębów w łuku, ich stłoczenie;
  • zbyt duże zęby;
  • niedobór witaminy A i D;
  • guzy i torbiele szczęki.

Problem zatrzymanych zębów najczęściej dotyczy trzecich zębów trzonowych, tzw. zębów mądrości. Również, ale rzadziej zatrzymaniu ulegają przedtrzonowce, kły, dwójki i jedynki.

Skutki zatrzymania zębów

Skutków zatrzymania zębów może być wiele, a część z nich jest poważna. Zęby zatrzymane mogą powodować:

  • ropnie,
  • torbiele zawiązkowe,
  • próchnicę,
  • silne neuralgiczne bóle,
  • nawracające stany zapalne,
  • stłoczenie zębów,
  • dysfunkcję stawów skroniowo-żuchwowych,
  • bolesne kieszenie kostne,
  • nieprawidłowy zgryz,
  • szczękościsk,
  • pęknięcie całego sąsiedniego zęba lub jego fragmentu.

Pacjenci zgłaszający się do lekarza stomatologa najczęściej odczuwają: chroniczny ból, trudności z otwieraniem ust, ból podczas szerokiego otwierania ust lub nawet szczękościsk.

Diagnostyka zębów zatrzymanych

Diagnostyka zębów zatrzymanych obejmuje wywiad medyczny, badanie kliniczne i diagnostykę radiologiczną: zdjęcie pantomograficzne, tomografię komputerową. Tomografia komputerowa – oprócz potwierdzenia diagnozy – daje także możliwość dokładnego zaplanowania zabiegu ekstrakcji zatrzymanego zęba.

Leczenie zatrzymanych zębów – ekstrakcja lub działania ortodontyczne

Sposób leczenia zatrzymanych zębów w dużej mierze zależy od stopnia skomplikowania konkretnego przypadku i tego, którego zęba problem dotyczy. Leczenie zatrzymanych zębów można przeprowadzić poprzez zabieg chirurgiczny lub działania ortodontyczne.

Lecznicze wskazania do chirurgicznej ekstrakcji zatrzymanej ósemki to: 

  • próchnica tego zęba, 
  • ropień, 
  • torbiel, 
  • stan zapalny, 
  • nieprawidłowe ułożenie
  • silne bóle.

Ekstrakcja zatrzymanego zęba może okazać się trudnym zabiegiem, więc powinien wykonać go doświadczony specjalista z zakresu chirurgii szczękowej lub chirurgii stomatologicznej, mając na uwadze możliwe powikłania w postaci: porażenia nerwu zębodołowego lub językowego, stanu zapalnego przestrzeni okołoszczękowych, suchego zębodołu, przetoki ustno-nosowej, uszkodzenia korony i korzeni zębów sąsiednich, perforacji zatoki szczękowej, złamania kości wyrostka zębodołowego. Zabieg należy przeprowadzić w warunkach sterylnych.

Przebieg ekstrakcji zęba zatrzymanego zależy od stopnia skomplikowania danego przypadku, ale w uproszczeniu wygląda następująco:

  • znieczulenie miejscowe nasiękowe, przewodowe lub analgosedacja,
  • nacięcie i odpreparowanie śluzówki nad zatrzymanym zębem,
  • odsłonięcie wyrostka zębodołowego szczęki lub żuchwy,
  • zniesienie kości wyrostka nad zatrzymaną ósemką,
  • usunięcie zęba i ewentualne wypełnienie biomateriałem kościozastępczym,
  • zszycie śluzówki.

Ekstrakcja zęba zatrzymanego wiąże się często ze znacznym ubytkiem kostnym, który u części pacjentów wymaga uzupełnienia preparatem kościozastępczym.

Aby okres pooperacyjny przebiegał prawidłowo (bez komplikacji), pacjent powinien ściśle przestrzegać zaleceń lekarskich. Dotyczą one między innymi farmakoterapii, prawidłowej higieny jamy ustnej i terminu wizyty kontrolnej.

Pozostałe zatrzymane zęby – w zależności od przypadku – mogą być również leczone chirurgicznie lub ortodontycznie.  Leczenie ortodontyczne jest długim procesem i wymaga bardzo dobrej współpracy pacjenta z lekarzem.Przy pojawieniu się wymienionych w artykule objawów, mając na uwadze możliwe poważne konsekwencje zdrowotne, należy szybko zgłosić się do lekarza stomatologa celem przeprowadzenia diagnostyki i podjęcia leczenia.